民间借贷司法解释2015
  • يوللىغۇچى : ئالىي باشقۇرغۇچى
  • |
  • يوللانغان ۋاقتى :
  • |
  • 14977 قېتىم كۆرۈلدى

ئالىي خەلق  سوت  مەھكىمىسىنىڭ

4 B- g8 f5 _6 m" f2 [$ v' D ; _6 h& \. S$ V! X# p

ئەل ئىچى قەرز  دېلولىرىنى  سوت قىلىشتا قانۇننى تەدبىقلاشتىكى

% E; S% ]) _8 @, } c 2 M8 n8 \5 Q- b1 X5 B% C3 d2 ^

بىرقانچە مەسىلە توغرىسىدىكى بەلگىلىمىسى

+ a- u8 U- T9 M; Y 8 [8 D/ x+ n! K4 M6 |) a9 p

 

/ Y0 a7 w# M4 p+ T + }5 g& v [; V" W. m

 س ئى (2015) 18-نومۇرلۇق

6 |6 m( z4 r; E6 B / Q n' w* T. g3 B% R; ?1 u

 

! o' w" U; b* ^4 w: N6 z F1 ]& U7 k' Q. v

« ئالى خەلق سوت مەھكىمىسىنىڭ ئەل ئىچى قەرز دېلولىرىنى سوت قىلىشتا قانۇننى تەدبىقلاشتىكى  بىرقانچە  مەسىلە  توغرىسىدىكى بەلگىلىمىسى» 2015- يىل 6-ئاينىڭ 23-كۈنى ئالىي خەلق سوت مەھكىمسى سوت ھەيئىتىنىڭ 1665-قېتىملىق  يىغىنىدا  ماقۇللاندى، ھازىر  ئېلان  قىلىندى، 2015-يىل 9-ئاينىڭ 1-كۈنىدىن باشلاپ  يولغا  قويۇلسۇن .

" W. j9 k5 b3 l* s3 b ' h# X- I* h7 T$ S0 i

                     ئالىي خەلق سوت مەھكىمىسى

5 e) k1 G$ b h' s( X( F + f; ~2 J! p1 A% K- X; m

                         2015-يىل  8-ئاينىڭ  6-كۈنى

9 k, i( X- L/ U) r7 m7 e3 X / d, a1 j# a) h% ^

 

3 s8 k4 {5 A/ j- i % t- Z# [$ i' b4 ?& B5 O

     ئەل ئىچى قەرز  ماجىرا  دېلولىرىنى  توغرا  سوت  قىلىش  ئۈچۈن «جوڭخۇا خەلق  جۇمھۇرىيىتى ھەق تەلەپ  قانۇنى ئومۇمى قائىدىسى »، «جوڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى نەرسە ھوقۇقى قانۇنى »، «جوڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى  توختام قانۇنى» ،«جوڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى ھەق  تەلەپ  دەۋا  قانۇنى»، « جوڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى جىنايى  ئىشلار دەۋا قانۇنى »قاتارلىق ئالاقىدار قانۇن بەلگىلىمىلىرىگە  ئاساسەن  سوت  قىلىش  ئەمىلىيىتىگە  بىرلەشتۈرۈپ  بۇ  بەلگىلىمە  تۈزۈپ  چىقىلدى .

. y5 O2 I* y/ [ @8 _+ v: V 9 u: `8 I$ I0 q9 @1 \

     1- ماددا : بۇ  بەلگىلىمىدە  ئېيتىلغان  ئەل   ئىچى  قەرز  ئىشلىرى  تەبئىي شەخسلەر، قانۇنى ئىگىلەر، باشقا  تەشكىلاتلار ئارىسىدا ۋە ئۆزئارا  ئېلىپ بېرىلغان پۇل مۇئامىلە  ھەركىتىنى  كۆرسىتىدۇ .

8 a* S8 O0 w. }5 Z* t! d, ~6 X8 [7 [* j2 v6 \, }5 X

     پۇل مۇئامىلە نازارەتچىلىك تارماقلىرى تەستىقلاپ تەسىس قىلغان قەرز بېرىش كەسپى بىلەن شۇغۇللانغۇچى  پۇل  مۇئامىلە  ئاپپاراتى  ۋە  ئۇنىڭ تارماق  ئاپپاراتلىرى  قەرز  پۇل  بېرىش  قاتارلىق  پۇل  مۇئامىلە  كەسپىدىن  كېلىپ  چىققان  ماجىرالارغا   بۇ   بەلگىلىمە  تەدبىقلانمايدۇ .

( e$ T( _! X" I6 {8 G( |2 ^ 3 G; w& V1 ~- j4 n8 s

     2- ماددا : قەرز بەرگۈچى  خەلق  سوت  مەھكىمىسىگە دەۋا قىلغاندا  قەرزدارلىق ئىسپاتى، پۇل تاپشۇرۇۋېلىش ھۆججىتى ، قەرز ھۆججىتى قاتارلىق ھەقدارلىق ئىسپاتلىرى ۋە قەرز بەرگەن –ئالغانلىق  مۇناسىۋىتىنىڭ  مەۋجۇتلىغىنى ئىسپاتلايدىغان  باشقا دەلىل – ئىسپاتلىرىنى تەمىنلىشى كېرەك .

" |3 T0 N' E+ R; p t$ Y3 L3 M+ j6 U

     دەۋالاشقۇچىلار  ئىلكىدە تۇتقان  قەرزدارلىق  ئىسپاتى،  پۇل تاپشۇرۇۋېلىش ھۆججىتى، قەرز ھۆججىتى  قاتارلىق  ھەقدارلىق  ئىسپاتلىرىدا  ھەقدار  ئېنىق  يېزىلمىغان ، ئەمما  ھەقدارلىق  ئىسپاتىنى  ئىلكىدە  تۇتقان  دەۋالاشقۇچى  ئەل ئىچى  قەرز  دەۋاسى  قىلغاندا  خەلق  سوت  مەھكىمىسى  قوبۇل  قىلىشى  كېرەك ، جاۋابكار ، دەۋاگەرنىڭ  سالاھىيىتىگە  قارىتا  پاكىت  ئاساسىنى ئوتتۇرغا  قويۇپ  قارشىلاشقاندا  خەلق سوت مەھكىمىسى  قاراپ چىقىش  ئارقىلىق  دەۋاگەرنى  ھەقدارلىق  سالاھىيىتىگە ئىگە  بولمىغان  دەپ   قارىسا   كېسىم  چىقىرىپ  دەۋانى  رەت  قىلىشى  كېرەك .

" g. j" z3 Q- ^ % P, M1 T7 a2 o1 U5 j- t

     3- ماددا : قەرز بەرگۈچى ، قەرز  ئالغۇچى  ئىككى  تەرەپ  توختامنى  ئادا  قىلىدىغان جاينى  پۈتۈشمىگەن ياكى  پۈتۈمى  ئېنىق  بولمىغان ، ئىشتىن  كېيىن  تولۇقلىما  كىلىشىم  ئىمزالىمىغاندا  توختامدىكى  ئالاقىدار   ماددا  ياكى  سودا  ئادىتى  بۇيىچىمۇ   بىكىتكىلى  بولمىغاندا  پۇل تاپشۇرۇپ  ئالغۇچى  بىر  تەرەپ  تۇرۇشلۇق  جاي  توختامنى  ئادا  قىلىدىغان جاي  بولىدۇ .

7 n Z0 ]$ Y, Z; e7 e6 g. ~$ j" ~7 ^ $ L! W& q4 l9 v4 M) [+ ]- x

     4- ماددا : كېپىل  بولغۇچى  قەرز  ئالغۇچىغا  قارىتا چاتما  جاۋابكارلىق مەسئۇلىيىتى بۇيىچە  كېپىللىك  بەرگەندە  قەرز   بەرگۈچى  پەقەتلا  قەرز  ئالغۇچى ئۈستىدە  دەۋا  قىلغانلىرىدا  خەلق  سوت  مەھكىمىسى  كېپىل  بولغۇچىنى  ئورتاق جاۋابكار  قاتارىدا  قوشمىسىمۇ  بولىدۇ ، قەرز بەرگۈچى  پەقەت كېپىل  بولغۇچى ئۈستىدىلا  دەۋا  قىلغان  بولسا  خەلق  سوت مەھكىمىسى  قەرز  ئالغۇچىنى  ئورتاق  جاۋابكار  قىلىپ  قوشسا  بولىدۇ .

5 L9 P; z M: Y& g2 i0 G7 V3 T5 h: r: `9 i

     كېپىل بولغۇچى قەرز   ئالغۇچىغا  قارىتا  ئادەتتىكى كېپىللىك  بەرگەنلىرىدە  قەرز  بەرگۈچى  پەقەت  كېپىل  بولغۇچى  ئۈستىدە   دەۋا  قىلغان  بولسا  خەلق  سوت  مەھكىمىسى قەرز  ئالغۇچىنى ئورتاق  جاۋابكار  قىلىپ  قوشۇشى  كېرەك ، قەرز  بەرگۈچى  پەقەت  قەرز  ئالغۇچى  ئۈستىدە  دەۋا قىلغان بولسا   خەلق  سوت  مەھكىمىسى كېپىل  بولغۇچىنى  ئورتاق  جاۋابكار  قاتارىدا  قوشمىسىمۇ  بولىدۇ .

5 X" w! x2 D$ Z% B/ g$ x ) x* {8 G) G& D6 [1 A: u

5- ماددا : خەلق  سوت  مەھكىمىسى  دېلو   تۇرغۇزغاندىن  كېيىن  ئەل   ئىچى قەرز  بېرىش –ئېلىش ھەركىتى ئەسلىدىنلا  قانۇنسىز  مەبلەغ  توپلاش  جىنايىتىگە چېتىشلىق  ئىكەنلىگىنى  سەزگەندە  كېسىم  ئارقىلىق  دەۋانى  رەت  قىلىش  كېرەك  ھەم  قانۇنسىز  مەبلەغ  توپلاش  جىنايىتگە چېتىلىىدىغان  يىپ ئۇچى ، ماتىرياللىرىنى  ج  خ  ئورگىنى  ياكى  تەپتىش  مەھكىمىسىگە  ئۆتكۈزۈپ   بېرىشى  كېرەك .

Y( n3 p6 J% q* S : N' r2 v! B& l3 \: K) g( g

ج  خ  ئورگىنى  ياكى تەپتىش مەھكىمىسى دېلو  تۇرغۇزمىغان  ياكى  دېلو  تۇرغۇزۇپ  تەھقىقلىگەندىن كېيىن  دېلونى بىكار  قىلغان  ياكى   تەپتىش  ئورگىنى  ئەيىپلىمەسلىك  قارارى چىقارغان  ياكى  خەلق  سوت  مەھكىمىسىنىڭ  كۈچكە   ئىگە  بولغان  ھۆكۈم  كېسىمى  ئارقىلىق قانۇنسىز  مەبلەغ  توپلاش  جىنايتىگە  چېتىلمايدۇ   دەپ  بىكىتىلگەنلىرىدە   دەۋالاشقۇچىلار  ئوخشاش  بىر  پاكىت   بىلەن  خەلق  سوت  مەھكىمىسىگە  دەۋا قىلغان  بولسا خەلق سوت مەھكىمىسى قوبۇل  قىلىشى كېرەك .

) W, {2 N/ ^5 X' s% {2 J6 h# `/ l- {7 H0 V/ z

6- ماددا : خەلق  سوت  مەھكىمىسى  دېلو  تۇرغۇزغاندىن  كېيىن  گەرچە  ئەل ئىچى  قەرز ماجىراسى  دېلوسى  بىلەن  باغلىنىشچانلىغى  بار  بولسىمۇ  لېكىن  ئوخشاش  بىر   پاكىتتىكى  قانۇنسىز مەبلەغ  توپلاش  جىنايىتىگە  چېتشىلىق  بولمىغان   يىپ  ئۇچلىرى ، ماتىرىياللىرىنى  سەزگەندە  خەلق  سوت   مەھكىمىسى  ئەل  ئىچى  قەرز  ماجىرا  دېلوسىعا   داۋاملىق  قاراپ  چىقىشى  ھەم   قانۇنسىز  مەبلەع  توپلاش جىنايىتىگە   چېتىلىدىغان   يىپ   ئۇچلىرى ، ماتىرياللىرىنى  ج  خ  ئورگىنى  ياكى  تەپتىش  مەھكمىسىگە  ئۆتكۈزۈپ  بېرىشى   كېرەك .

) B% X% [( r' F" }% }) R 1 R5 e0 Y* p- z Q7 a

7- ماددا : ئەل ئىچى  قەرزىنىڭ  ئاساسلىق   دېلو   پاكىتى  جەزمەن  جىنايى  ئىشلار  دېلوسىنىڭ  بىر   تەرەپ   قىلىنىش   نەتىنجىسىنى   ئاساس قىلىشى ، جىنايى  ئىشلار   دېلوسى تېخى  سوت  قىلىنىپ  تاماملانمىغان  بولسا  خەلق  سوت  مەھكىمىسى كېسىم  ئارقىلىق  دەۋانى  توختۇتۇپ  تۇرىشى   كېرەك .

% L9 X- F$ B w' H/ Y : Z; x0 A1 g- I

8- ماددا : قەرز  ئالغۇچى جىنايەتكە  چېتىشلىق  بولسا  ياكى  كۈچكە  ئىگە  بولغان  ھۆكۈمدە جىنايەتلىك  دەپ  بىكىتىلگەندە  قەرز  بەرگۈچى  كېپىل  بولغۇچىدىن  ھەق  تەلەپ  جاۋابكارلىغىنى ئۈستىگە   ئېلىشنى  تەلەپ  قىلغان  بولسا  خەلق   سوت  مەھكىمىسى  قوبۇل  قىلىشى كېرەك .

1 F' \3 R$ h+ X" B: A; Y9 H2 Y2 g! v" d5 _

9- ماددا : تۆۋەندىكى  ئەھۋاللاردىن بىرى  بولغانلىرىدا  توختام  قانۇنىنىڭ 210-ماددىسىدىكى تەببىئى  شەخسلەر  ئارىسىدىكى قەرز  بېرىش  توختامىنىڭ كۈچكە  ئىگە بولۇشىنىڭ  شەرتلىرى ھازىرلانغان دەپ  قارالسا  بولىدۇ :

' T, r8 u" q6 |- b- k& ~) z1 P 1 P, }' K1 e! B9 y, g# B5 w

(1) نەق  پۇل  ئارقىلىق  چىقىم  قىلىنغانلىرىدا  قەرز  ئالغۇچى  قەرز  پۇلنى تاپشۇرۇپ  ئالغان ۋاقىت ؛

5 f. n$ s! v" o7 n* V# ?* P' r+ N7 H% D+ |4 r! q* V

   (2) بانكا  ئارقىلىق  ھىساپ  يۆتكىگەنلىرىدە ، تور  ئارقىلىق  ئېلىكتىرىك  پۇل  پېرۋوت قىلىنغانلىرىدا  ياكى توردىكى  قەرز  بېرىش  سۇپىىسى ئارقىلىق  چىقىم  قىلىنغانلىرىدا  مەبلەغ  قەرز ئالغۇچىنىڭ  ھىساۋاتىغا  كىرگەن   ۋاقىت ؛

! O' o% w- U: L& n( X 4 u$ J3 h- I3 O% W9 f, U

     (3) چەك  ئارقىلىق  چىقىم  قىلىنغانلىرىدا  قەرز  ئالغۇچى  قانۇن  بۇيىچە  چەك ھوقۇقىغا ئېرىشكەن  ۋاقىت ؛

1 S0 y+ o- S" U% V) T0 Q- ]9 x# _1 {' W, N6 h, ?

     (4) قەرز  بەرگۈچى  ئالاھىدە  بىكىتىلگەن  مەبلەغ  ھىساۋاتى  ئارقىلىق  تەخسىملەش  ھوقۇقىنى قەرز   ئالغۇچىغا  بەرگەندە  قەرز  ئالغۇچى  مەزكۇر ھىساۋات  ئارقىلىق  ئەمىلى چىقىم  قىلىش ھوقۇقىغا ئېرىشكەن  ۋاقىت ؛

6 r9 m, I3 M. x# g Q- V+ a$ h- D Y- V( Q! U

     (5) قەرز  بەرگۈچى  قەرز  ئالغۇچى  بىلەن  باشقا  ئۇسۇلدا  قەرز  بېرىشنى  پۈتۈشكەن ھەم  ئەمىلى  ئادا   قىلغان  ۋاقىت ؛

( w7 @% i9 I N 8 S/ V( D+ K Z* @

10- ماددا : تەبىئىي  شەخىسلەر ئارىسىدىكى  قەرز  پۇل  توختامىدىن باشقىلىرىدا  دەۋالاشقۇچىلار   ئەل  ئىچى قەرز  پۇل  توختامىنىڭ  توختام  ئىمزلانغان  ۋاقتىدىن  باشلاپ كۈچكە ئىگە بولىشىنى تەشەببۇس قىلغاندا  خەلق  سوت  مەھكىمىسى  قوللاش كېرەك ، بىراق  دەۋالاشقۇچىلارنىڭ باشقا  پۈتۈمى  بار  بولغان  ياكى  قانۇن ، مەمۇرى   نىزاملاردا   باشقا   بەلگىلىمە بولغانلىرى  بۇنىڭ  سىرتىدا .

( Z* F B/ h0 C6 J C+ y1 Z * d- L& @% p/ @% J5 E

11- ماددا : قانۇن ئىگىلەر ئارىسىدىكى ، باشقا  تەشكىلاتلار  ئارىسىدىكى ۋە  ئۇلارنىڭ  ئارىسىدا  ئىشلەپچىقىرىش، تىجارەت  ئېھتىياجى بىلەن تۈزۈلگەن  ئەل  ئىچى قەرز پۇل توختاملىرىدا  توختام قانۇنىنىڭ 52-ماددىسى ، مۇشۇ بەلگىلىمىنىڭ  14-ماددىسىدا  بەلگىلەنگەن ئەھۋاللار  مەۋجۇت بولغاندىن سىرت  دەۋالاشقۇچىلار  ئەل ئىچى قەرز  پۇل  توختامىنىڭ  كۈچكە  بولۇشىنى  تەشەببۇس قىلغاندا  خەلق  سوت  مەھكىمىسى قوللاش كېرەك .

+ o$ t8 F* A3 O2 R 9 v: Z2 r4 }# w

12- ماددا : قانۇن  ئىگە  ياكى باشقا  تەشكىلاتلار  ئۆز ئورنىنىڭ ئىچكى قىسمىدا  قەرز ئېلىش  شەكلى  بىلەن  ئىشچى –خىزمەتچىلەردىن مەبلەغ  يىغىپ  ئۆز  ئورنىنىڭ ئىشلەپچىقىرىش ، تىجارەت  ئىشلىرىغا ئىشلەتكەن ھەمدە توختام قانۇنىنىڭ 52-ماددىسى ، مەزكۇر بەلگىلىمىنىڭ 14-ماددىسىدا   بەلگىلەنگەن ئەھۋاللار  مەۋجۇت  بولمىسا  دەۋالاشقۇچىلار  ئەل  ئىچى قەرز توختامىنىڭ  كۈچكە  ئىگە  ئىكەنلىگىنى  تەشەببۇس  قىلغاندا  خەلق  سوت مەھكىمسىى قوللاش كېرەك .

5 [, E4 h8 i% {. [5 k 0 x- g6 w1 C- a/ d

13- ماددا : قەرز  ئالغۇچى  ياكى  قەرز  بەرگۈچىنىڭ  قەرز  ئېلىش –بېرىش  ئىشلىرى  جىنايەتكە  چېتىشلىق  بولغاندا  ياكى  كۈچكە  ئىگە  بولۇپ  بولغان  ھۆكۈمدە  جىنايەت  شەكىللىنىدۇ  دەپ  بىكىتىلگەنلىرىدە     دەۋالاشقۇچىلار  ھەق  تەلەپ  دەۋاسى  قىلغاندا  ئەل ئىچى  قەرز  توختامى تەببىئى ئىناۋەتسىز  بولمايدۇ ، خەلق  سوت  مەھكىمىسى  توختام  قانۇنىنىڭ 52-ماددىسى ، مەزكۇر  بەلگىلىمىنىڭ 14-ماددىسىدىكى  بەلگىلىمىسىگە  ئاساسەن  ئەل ئىچى  قەرز توختامىنى  كۈچىنى  بىكىتىشى  كېرەك .

9 ?6 c. D- V: H 8 c, k# z5 Y9 I2 ]4 I

كېپىل بولغۇچى  قەرز  ئالغۇچى  ياكى  قەرز  بەرگۈچىنىڭ  قەرز  بېرىش –ئېلىش  ھەركىتىنىڭ جىنايەتكە  چېتىشلىق  بولغانلىغى  ياكى  كۈچكە  ئىگە  بولۇپ  بولغان  ھۆكۈمدە جىنايەت  شەكىللىنىدۇ  دەپ  بەلگىلەنگەنلىكنى سەۋەب  قىلىپ  ھەق  تەلەپ  جاۋابكارلىغىنى ئۈستىگە  ئالماسلىقنى  تەشەببۇس  قىلغاندا  خەلق  سوت  مەھكىمىسى  ئەل ئىچى قەرز  توختامى  بىلەن  كېپىللىك  توختامىنىڭ  كۈچى ، دەۋالاشقۇچىلارنىڭ  خاتالىق  دەرىجىسىگە  ئاساسەن  قانۇن بۇيىچە كېپىل  بولغۇچىنىڭ  ھەق  تەلەپ  جاۋابكارلىغىنى  بىكىتىشى  كېرەك .

, @2 b/ ^: \5 \. z( Y ; f: q/ b# y l

14-ماددا :  تۆۋەندىكى  ئەھۋاللاردىن  بىرى  بولغاندا  خەلق   سوت  مەھكىمىسى  ئەل  ئىچى قەرز  توختامىنى   ئىناۋەتسىز  دەپ  بىكىتىشى  كېرەك :

5 Z" v( Z! o- E! }1 o/ X " z5 g a5 K! | |5 }

  (1) پۇل  مۇئامىلە   ئورگىنىنىڭ  كىردىت  مەبلىغىنى   ئېلىۋېلىپ   ئۇنى  يۇقۇرى  ئۆسۈمدە  قەرز ئالغۇچىغا   بەرگەن ، قەرز  ئالغۇچى  ئىشتىن  بۇرۇن  بۇ  ئەھۋالنى  بىلگەن  ياكى  بىلىشكە  تىگىشلىك  بولغان؛

: @8 i# R6 O4 o/ r. p" {4 F& k" ^ & F6 |; Z, l5 x4 w

  (2) باشقا  كارخانىلاردىن  قەرز  ئالغان   ياكى  ئۆز   ئورنىدىكى ئىشچى –خىزمەتچىلەردىن  يىغقان  مەبلەغلەرنى  يەنە  قەرز  ئالغۇچىغا  قەرز  بېرىپ  ئۆسۈمدىن  پايدا  ئالغان ، ئۇنىڭ  ئۈستىگە  قەرز  ئالغۇچى  ئىشتىن  بۇرۇن  بۇ  ئەھۋالنى  بىلگەن  ياكى  بىلىشكە  تىگىشلىك  بولغان؛

. Y3 @, y. l/ a ( r& u* d: y, O' {: C) `$ f$ Z& H

(3)  قەرز  بەرگۈچى ،  قەرز  ئالغۇچىنىڭ  ئالغان  قەرز   پۇلنى جىنايى ھەركەتكە ئىشلىتىدىغانلىغىنى  شۇ  ئىشتىن  بۇرۇن  بىلگەن  ياكى  بىلىشكە  تىگىشلىك  بولغان  بولسىمۇ  يەنىلا  قەرز  بەرگەن  بولسا  ؛

: ~5 m) `6 W' ^" v3 _6 _ y3 y" Z" e& t. p

(4) جەمىيەتنىڭ تەرتىۋى ۋە  ياخشى ئۆرپ –ئادىتىگە  خىلاپ  بولغان  بولسا ؛

! ^# U- H! I( r 2 b0 t5 |) c7 P' {* L8 w

(5) قانۇن ،  مەمۇرى  قانۇنلاردا  بەلگىلەنگەن  مەجبۇرلاش  خاراكتىرلىك  بەلگىلىمىلەرگە خىلاپلىق  قىلغان  باشقا  ئەھۋال  بولسا  ؛

9 q9 t; f" i9 r" s# w9 z) ?- t* R( x& A2 }) k7 }

15-ماددا : دەۋاگەر  قەرزدارلىق   ھۆججىتى ، پۇل تاپشۇرىۋېلىش ھۆججىتى ، قەرز  ھۆججىتى قاتارلىقلارنى دەلىل –ئىسپات  قىلىپ ئەل ئىچى قەرز دەۋاسى قىلغان ،  جاۋابكار  ئاساسلىق  قانۇن مۇناسىۋىتىگە  ئاساسەن  قارشىلاشقان  ياكى  قارشى ئەرز   بەرگەن  ھەم  دەلىل – ئىسپات  بىلەن تەمىنلەپ  ھەقدارلىق  ماجىراسىنىڭ  غەيرى  ئەل  ئىچى  قەرز  ماجىراسى تۈپەيلىدىن كىلىپ چىققانلىغىنى ئىسپاتلىغان  بولسا   خەلق  سوت  مەھكىمىسى  تەكشۈرۈپ  ئېنىقلىغان  پاكىتقا  ئاساسەن  ئاساسلىق  قانۇن  مۇناسىۋىتى  بۇيىچە  قاراپ  چىقىشى  كېرەك .

6 C6 K# E0 _. ?& M0 N- t5 D " Q3 ^9 @4 y% h! e9 d6 a

دەۋالاشقۇچىلار  مۇرەسسسە   قىلىش ، يارىشىۋېلىش  ياكى  ھىساۋاتنى  ئۈزگەنلىك  ھەققىدە  ھاسىل  قىلغان  ھەقدارلىق   قەرزدارلىق  كىلىشىمىگە   ئالدىنقى  تارماقتىكى بەلگىلىمىە  تەدبىقلانمايدۇ .

`9 M) K/ y% Q* Q5 \9 Y$ b3 v5 j9 u- x: i

16-ماددا : دەۋاگەر  پەقەت  قەرزدارلىق  ھۆججىتى ، پۇل تاپشۇرۇۋېلىش ھۆججىتى ، قەرز  ھۆججىتى  قاتارلىق دەلىل –ئىسپاتلاغا   ئاساسەن  ئەل  ئىچى قەرز  دەۋاسى  قىلغان ، جاۋابكار   قەرزنى  قايتۇرۇپ  بولغانلىق  توغرىسىدا  قارشىلاشقاندا  جاۋابكار  ئۆزىنىڭ  تەشەببۇسىغا  قارىتا  دەلىل –ئىسپات  كۆرسۈتۈپ  ئىسپاتلىشى كېرەك . جاۋابكار  مۇناسىپ دەلىل –ئىسپات كۆرسۈتۈپ ئىسپاتلىغاندىن  كېيىن  دەۋاگەردە  قەرز  مۇناسىۋىىتىنىڭ  پۇت  تىرەپ  تۇرالايدىغانلىغى  ھەققىدە  يەنىلا  دەلىل –ئىسپات  كۆرسۈتۈپ  ئىسپاتلاش   مەسئۇلىيىتى  بولىدۇ .

! M' M# ^. j( k) O* Q 3 e9 p9 @) }% i6 n6 r

جاۋابكار   قەرز  مۇناسىۋىتىنىڭ  تېخى ئەمىلى  يۈز   بەرمىگەنلىگى   ھەققىدە  قارشىلاشقان  ھەم  ئورۇنلۇق  چۈشەنچە  بەرگەندە  ، خەلق  سوت  مەھكىمىسى  قەرز بېرىلگەن سومما ، پۇلنىڭ بېرىلگەنلىگى ، دەۋالاشقۇچىلارنىڭ  ئىقتىسادى ئىقتىدارى ، شۇ جاي ياكى دەۋالاشقۇچىلارنىڭ  ئوتتۇرسىدىكى   سودا   ئۇسۇلى ، سودا   ئادىتى ،  دەۋالاشقۇچىلارنىڭ  مال –مۈلكىنىڭ  ئۆزگىرىش ئەھۋالى ۋە گۇۋاھچىلارنىڭ گۇۋاھلىغى قاتارلىق پاكىت ۋە ئامىللارغا  ئاساسەن  قەرز بېرىش –ئېلىش ئىشلىرىنىڭ  يۈز   بەرگەن –بەرمىگەنلىگىگە   ھۆكۈم   قىلىش  كېرەك .

6 F+ k2 g; s$ G4 W 9 ?' G! ~5 r9 |2 a

17-ماددا : دەۋاگەر  پەقەت  پۇل  مۇئامىلە  ئاپاراتىنىڭ  مىمىرىيال   ئىسپاتىغا  ئاساسەن  ئەل ئىچى قەرز  دەۋاسى  قىلغان ، جاۋابكار  بۇ   مىمىرىيالنىڭ  ئىككى  تەرەپ  ئوتتۇرسىدىكى  ئىلگىركى  قەرز ئىشلىرى  ياكى باشقا  قەرزگە  تەۋە  ئىكەنلىگى  ھەققىدە  قارشىلاشقاندا  جاۋابكار  ئۆزىنىڭ تەشەببۇسىغا  قارىتا  مۇناسىپ  دەلىل –ئىسپات  كۆرسۈتۈپ   ئىسپاتلىشى كېرەك ، جاۋابكار  مۇناسىپ ئىسپات  كۆرۈتۈپ  ئىسپاتلاپ بولغاندىن كېيىن دەۋاگەردە  شۇ قەرز  مۇناسىىۋىتىنىڭ  پۇت تىرەپ تۇرالايدىغانلىغى  ھەققىدە  يەنىلا  دەلىل- ئىسپات  كۆرسۈتۈش  مەسئۇلىيىتى  بار  بولىدۇ   .

: w! `/ D: K, V0 v0 R6 e) k5 k) s8 |: A x1 X) M0 L5 i

18-ماددا : « ‹ جوڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى ھەق تەلەپ دەۋا  قانۇنى › نى تەدبىقلاش  توغرىسىدىكى  ئىزاھات »نىڭ  174-ماددا   2-تارمىغىدىكى  بەلگىلىمىسىگە  ئاساسەن  دەلىل –ئىسپات  كۆرسۈتۈش  جاۋابكارلىغى  بولغان  دەۋاگەر  ئورۇنسىز  سەۋەب  بىلەن  سوتقا  كەلمىسە  ھازىر  بار  بولغان دەلىل –ئىسپاتلارغا   ئاساسەن  قەرز   بېرىش – ئېلىش  ھەركىتى ،  قەرز  ئالغان  سومما  ،  پۇل بېرىش  ئۇسۇلى  قاتارلىق   دېلونىڭ  ئاساسلىق  پاكىتىنى  بىكىتكىلى  بولمىغاندا  خەلق  سوت  مەھكىمىسى  دەۋاگەرنىڭ  تەشەببۇسىنى  بىكىتمىسە   بولىدۇ . 

, T' Q- _7 }! L: t$ N0 T 7 U( ]- y, H7 h5 n1 r

19-ماددا  : خەلق  سوت  مەھكىمىسى ئەل  ئىچى  قەرز  ماجىرا  دېلولىرىنى سوت  قىلغاندا  تۆۋەندىكى  ئەھۋاللاردىن  بىرى  بولغاندا  قەرزنىڭ  يۈز  بېرىش  سەۋەبى ، ۋاقتى ، ئورنى ، پۇلنىڭ كېلىش  مەنبەسى ، پۇل  بېرىش  ئۇسۇلى ، پۇلنىڭ  ئېقىم  يۆنۈلىشى   ۋە  قەرز   بەرگۈچى- ئالغۇچى ئىككى  تەرەپنىڭ  مۇناسىۋىتى ، ئىقتىسادى  ئەھۋالى  قاتارلىق  پاكىتلارنى  قاتتىق  تەكشۈرىشى ، ساختا   ھەق  تەلەپ  دەۋاسىغا   تەۋە  ياكى  ئەمەسلىگى  ھەققىدە  ئۇنۋېرسال  ھۆكۈم  چىقىرىشى  كېرەك :

0 o) }( t% g6 ?! V1 D7 ?) b/ {! P( \8 {% g" U( z0 m

(1) قەرز  بەرگۈچىدە  قەرز  بەرگۈدەك   ئىقتىدار  كۆرۈنەرلىك  بولمىسا  ؛

9 w- m$ l- q# |- Y8 A, H4 X- x! ~6 Y' l' g4 n9 |

(2) قەرز بەرگۈچى ئەرز  قىلىشتا  ئاساسلانغان  پاكىت  ۋە  سەۋەبى  ئادەتتىكى  قائىدىلەرگە كۆرۈنەرلىك  ماس   كەلمىسە ؛

8 j$ S3 z& T, t 7 Y0 q7 [/ Z9 @8 E7 @+ W1 ]

(3) قەرز  بەرگۈچى ھەقدارلىق  ئىسپاتى  بىلەن  تەمىنلىيەلمىسە  ياكى  تەمىنلىگەن ھەقدارلىق  ئىسپاتىنىڭ  يالغاندىن   ياسالغانلىق  ئېھتىماللىغى   بار  بولسا ؛

s w) @0 D1 g( Z% E1 V! v( V3 E: H/ b . n4 N: `1 Z* g0 e6 R

(4) دەۋالاشقۇچى   ئىككى  تەرەپ   بەلگىلىك   مەزگىل   ئىچىدە   كۆپ   قېتىم  ئەل  ئىچى  قەرز   دەۋاسىغا   قاتناشقان  بولسا  ؛

$ v( q9 h) \2 M0 m7 [ 8 P* T, N2 m4 S" R9 N; e( M

(5) دەۋالاشقۇچى   بىر  تەرەپ   ياكى  ئىككىلا  تەرەپ  ئورۇنسىز  سەۋەب   بىلەن   سوتقا   كەلمىسە ، ۋاكالەتچىسى  قەرز  بېرىش   پاكىتىنى   ئېنىق  بايان   قىلىپ  بېرەلمىسە   ياكى  قىلغان  بايانىنىڭ  ئالدى –كەينى   زىديەتلىك   بولغان   بولسا ؛

4 z* L! a/ X7 }1 P" r0 o2 r8 o& C m0 ?: O# t5 M" ~- v

(6) دەۋالاشقۇچى ئىككى  تەرەپ   قەرز   بېرىش –ئېلىش   پاكىتىغا   قارىتا   ھىچقانداق  تالاش –تارتىش  قىلمىغان  ياكى  ئەرز- جاۋابى   ئادەتتىكى  قائىدىلەرگە  كۆرۈنەرلىك  ماس  كەلمىسە  ؛

; Y; a; [ w3 V- E* U ) M/ `% {3 o* u8 w3 Y0 w) B

(7) قەرز  ئالغۇچىنىڭ  جورىسى  ياكى  شېرىكلەشكچىسى ، دېلو   سىرتىدىكى  باشقا  ھەقدار   پاكىت  ئاساسىى بولغان   باشقىچە   پىكرىنى  ئوتتۇرغا  قويغان  بولسا  ؛

: k/ S# J8 `) n* E, c( L # h5 _0 B3 q7 C3 I" \$ k

(8)  دەۋالاشقۇچىنىڭ  باشقا  ماجىراسىدا  مال –مۈلۈكنى  تۆۋەن  باھادا  ئۆتۈنۈپ  بېرىش  ئەھۋالى  بار   بولسا  ؛

7 f; r L( v+ N L% C% p+ D/ K; L 5 @* M. _' _1 h0 g" j& P/ S

(9) دەۋالاشقۇچىلار  ئورۇنسىز  سەۋەب   بىلەن  ھوقۇقىدىن  ۋاز  كەچكەن  بولسا ؛

3 F% O$ B0 y) S8 R % a6 ~2 x8 m9 D( R! \5 t

(10)ساختا  ئەل  ئىچى   قەرز  دەۋاسى  بولۇش  مۇمكىنچىلىكى   بولغان  باشقا  ئەھۋال  بار  بولسا  ؛

! \8 { a2 l4 u+ h3 ` d5 S1 M + }! i' _8 N; M5 a" w, v! E9 c$ f

20-ماددا : تەكشۈرۈش   ئارقىلىق   ساختا   ئەل  ئىچى  قەرز  دەۋاسىغا   تەۋە   بولغان ، دەۋاگەر  دەۋادىن   ۋاز  كېچىشنى  ئىلتىماس  قىلغاندا  خەلق  سوت  مەھكىمىسى    رۇخسەت  قىلماسلىق  كېرەك  ھەم  ھەق  تەلەپ  دەۋا  قانۇنىنىڭ 112-ماددىسىدىكى  بەلگىلىمىسىگە  ئاساسەن   دەۋاگەرنىڭ  دەۋا   تەلىپىنى   رەت   قىلىشى   كېرەك .

: T7 N7 y+ h9 k8 J- h ; f; E: a7 U1 X( x" V w

دەۋاغا   قاتناشقۇچىلار   ياكى  باشقا   كىشىلەر   يامان   غەرەزدە   ساختا   دەۋا   پەيدا   قىلغان  ، قاتناشقان بولسا  خەلق  سوت  مەھكىمىسى ھەق  تەلەپ  دەۋا  قانۇنىنىڭ 111-ماددىسى ، 112-ماددىسى ۋە   113- ماددىسىدىكى بەلگىلىمىسى بۇيىچە   جەرىمانە   قويىشى ، توختۇتۇپ قويىشى كېرەك ؛ جىنايەت   شەكىللەندۈرگەنلىرىنى  باشقۇرۇش   ھوقۇقىغا   ئىگە  ئەدلىيە   ئورگىنىنىڭ جىنايى   ئىشلار   جاۋابكارلىغىنى  سۈرۈشتە   قىلشىغا   ئۆتكۈزۈپ   بېرىشى  كېرەك .

0 m e1 b& ?* e! a' L9 e7 P* @) V- |2 c% J R! S4 a1 G

ئورۇنلاردىن   يامان غەرەزدە   ساختا   دەۋا   پەيدا  قىلغان ، قاتناشقانلىرىغا  قارىتا  خەلق  سوت مەھكىمىسى  شۇ  ئورۇنغا   قارىتا  جەرىمانە   قويىشى  ھەمدە  شۇ  ئورۇننىڭ  ئاساسلىق  مەسئۇللىرى  ياكى بىۋاستە  مەسئۇل  خادىملىرىغا  جەرىمانە  قويىشى  ، توختۇتۇپ  قويىشى كېرەك  . جىنايەت شەكىللەندۈرگەنلىرىنى  باشقۇرۇش ھوقۇقىغا  ئىگە  ئەدلىيە  ئورگىنىنىڭ  جىنايى ئىشلار  جاۋابكارلىغىنى  سۈرۈشتە   قىلشىغا  ئۆتكۈزۈپ   بېرىشى  كېرەك .

5 A: {+ g w8 t1 A$ j 2 }; o: J: ~ z

21-ماددا : باشقىلار  قەرزدارلىق  ھۆججىتى ، پۇل تاپشۇرىۋېلىش ھۆججىتى ، قەرز  ھۆججىتى  قاتارلىق   ھەقدارلىق   ئىسپاتى  ياكى  توختامىغا  ئىمزا  قويغان  ياكى تامغا باسقان  ، ئەمما  ئۆزىنىڭ   كېپىللىك   سالاھىيىتى  ياكى  كېپىللىك  جاۋابكارلىقنى   ئۈستىگە  ئېلىشىنى  ئەسكەرتمىگەن بولسا   ياكى  باشقا  پاكىت   ئارقىلىق   ئۇنىڭ  كېپىللىگىنى  پەرەز  قىلغىلى  بولمىسا  ، قەرز  بەرگۈچى  ئۇنىڭ كېپىللىك  جاۋابكارلىغىنى ئۈستىگە   ئېلىشىنى  تەشەببۇس  قىلغاندا  خەلق  سوت مەھكىمىسى  قوللىماسلىغى  كېرەك .

. |0 A% Y- n3 v6 C0 d 0 j* b) B' T) u& U! g1 r% }

22-ماددا : قەرز  بەرگۈچى –ئالغۇچى  ئىككى تەرەپ  توردىكى  قەرز  بېرىش  سۇپىسىدىن پايدىلىنىپ  قەرز  مۇناسىۋىتىنى  شەكىللەندۈرگەن ، توردىكى  قەرز    بېرىش  سۇپىسىنى  تەمىنلىگۈچى پەقەت  ۋاستىلىق  مۇلازىمەت  بىلەنلا  تەمىنلىگەندە  دەۋالاشقۇچىلار  ئۇنىڭ  كېپىللىك  مەجۇرىيىتىنى ئۈستىگە   ئېلىشىنى  تەلەپ  قىلغاندا  خەلق  سوت  مەھكىمىسى  قوللىماسلىق  كېرەك .

- d, j' F: W' u# X4 E8 T# e - h' \7 h6 |! U' w

توردىكى   قەرز   بېرىش  سۇپىسى  بىلەن  تەمىنلىگۈچىنى   تور  بېتى ، ئېلان  ياكى  باشقا   ۋاستە   بىلەن  ۋە  ياكى  دەلىل –ئىسپات  ئارقىلىق  قەرز   پۇلغا  كېپىل  بولغانلىغىنى   ئىسپاتلاپ   بەرگەندە  قەرز   بەرگۈچى   توردىكى  قەرز  بېرىش  سۇپىسى  بىلەن  تەمىنلىگۈچىدىن  كېپىللىك  مەسئۇلىيىتىنى  ئۈستىگە   ئېلىشنى  تەلەپ   قىلغاندا   خەلق  سوت   مەھكىمىسى   قوللاش  كېرەك .

# d2 J3 `4 u" T7 u0 q$ a) I9 x3 @ ' q4 o6 q; `/ ]4 e: m% n' Y

23-ماددا : كارخانىنىڭ  قانۇنى  ۋەكىلى  ياكى  مەسئۇلى   كارخانىنىڭ  نامىىدا   قەرز   بەرگۈچى  بىلەن  ئەل  ئىچى قەرز  توختامى  ئىمزالىغان ، قەرز   بەرگۈچى  ، كارخانا   ياكى  پايچىكلار  ئېلىنغان   شۇ   قەرزنى  كارخانىنىڭ قانۇنى  ۋەكىلى  ياكى  مەسئۇلى  شەخسىى ئىشىغا  ئىشلەتكەنلىگىنى  ئىسپاتلاپ   بەرگەندە   قەرز  بەرگۈچى  كارخانا   قانۇنى  ۋەكىلى  ياكى  مەسئۇلىنى  ئورتاق   جاۋابكار  ياكى 3-كىشى   قىلغاندا  ،  خەلق   سوت  مەھكىمىسىى   رۇخسەت  قىلىشى  كېرەك .

$ i) H) _8 ^3 n7 v3 e . c( n/ r$ s) j# p& Q# c

كارخانا  قانۇنى  ۋەكىلى  ياكى  مەسئۇلى  شەخسى  نامىدا   قەرز   بەرگۈچى  بىلەن  ئەل  ئىچى قەرز   توختامى   ئىمزالاپ ،  ئېلىنغان   قەرز  پۇلنى كارخانىنىڭ   ئىشلەپچىقىرىش –تىجارەت  ئىشلىرىغا  ئىشلەتكەن  بولسا ، قەرز   بەرگۈچى  كارخانا  ۋە  شەخسىدىن  مەسئۇلىيەتنى  ئورتاق  ئۈستىگە   ئېلىشنى   تەلەپ   قىلغاندا  خەلق  سوت   مەھكىمىسى   قوللاش  كېرەك .

& U; f9 c4 E3 R5 z& x+ m$ s. t# s$ Y& I

24-ماددا : دەۋالاشقۇچىلار  سېتىۋېلىش  -سېتىش  توختامى  ئىمزالاش  ئارقىلىق  ئەل  ئىچى  قەرز   توختامىغا  كېپىللىك  بەرگەن  بولسا   قەرز  پۇلنىڭ  قەرەلى  توشقاندىن  كېيىن  قەرز  ئالغۇچى  قايتۇرمىسا  قەرز   بەرگۈچى  سېتىۋېلىش –سېتىش   توختامىنى  ئادا   قىلىشنى تەلەپ قىلغاندا    خەلق  سوت  مەھكىمىسى  ئەل  ئىچى  قەرز  قانۇن  مۇناسىۋىتى  بۇيىچە   قاراپ  چىقىشى  ۋە  دەۋالاشقۇچىلارغا   دەۋا  تەلىۋىنى  ئۆزگەرتىشنى   چۈشەندۈرۈپ  قويىشى  كېرەك . دەۋالاشقۇچىلار  دەۋا  تەلىۋىنى  ئۆزگەرتكىلى  ئۇنىمىغاندا   خەلق سوت   مەھكىمىسى  كېسىم  چىقىرىپ   ئۇنىڭ   دەۋاسىنى  رەت   قىلىشى   كېرەك .

1 t! @+ R+ W o6 N. W; u % `! E3 E2 H, B! Z" j# ?) O. u

ئەل  ئىچى  قەرز   قانۇن  مۇناسىۋىتى  بۇيىچە  قاراپ  چىقىپ  چىقىرىلغان  ھۆكۈم  كۈچكە   ئىگە   بولغاندىن  كېيىن  قەرز  ئالغۇچى  كۈچكە   ئىگە  بولغان  ھۆكۈمدە  بەلگىلەنگەن  پۇل  بېرىش   مەجبۇرىيىتىنى  ئادا   قىلمىغاندا   قەرز  بەرگۈچى  سېتىۋېلىش – سېتىش   توختامىدا  نىشان  قىلىنغان  بويۇمنى  كىم  ئارتۇق  سودىسى  قىلىشنى  ئىلتىماس  قىلىپ   قەرزنى  قايتۇرۋالسا   بولىدۇ  .  كىم   ئارتۇق  سودىسى  ئارقىلىق  ئېرىشكەن  پۇل  بىلەن  قايتۇرۇشقا  تىگىشلىك  قەرز  پۇل  ۋە  ئۆسۈمى  ئوتتۇرسىدىكى  پەرققە   قارىتا   قەرز   ئالغۇچى  ياكى   قەرز  بەرگۈچىدە  قايتۇرۇپ  ئېلىش  ياكى  تۆلىتىۋېلىشنى   تەشەببۇس   قىلىش  ھوقۇقى  بار   بولىدۇ  .

5 R+ K2 w$ F4 e# ~% V8 V; D$ S - a& ?0 D9 z7 C: [6 ^' l# q j

25-ماددا : قەرز  بەرگۈچى  -ئالغۇچى  ئىككى  تەرەپ  قەرز   پۇلنىڭ   ئۆسۈمىنى  پۈتۈشمىگەندە  قەرز  بەرگۈچى  قەرز  بېرىلگەن  مەزگىلدىكى  ئۆسۈمنى  تۆلەشنى تەشەببۇس  قىلغاندا خەلق  سوت  مەھكىمىسى  قوللىماسلىق  كېرەك .

) V1 W% I4 c. s) i- x 9 K5 i9 y4 }, ~8 v

تەببىئى  شەخسلەر  ئارىسىدىكى  قەرز   بېرىش –ئېلىش  ئىشلرىدا   ئۆسۈم   ئېنىق  بولمىسا   قەرز  بەرگۈچى  ئۆسۈم  تۆلەشنى  تەشەببۇس  قىلغاندا  خەلق  سوت  مەھكىمىسىى  قوللىماسلىق  كېرەك . تەببئى  شەخسلەر  ئوتتۇرسىدىكى  قەرز  بېرىش- ئېلىش  ئىشلىرىدىن  باشقىلىرىدا  قەرز  بەرگۈچى –ئالغۇچى  قەرز  پۇلنىڭ  ئۆسۈمىنى  ئېنىق  پۈتۈشمىگەندە    قەرز  بەرگۈچى  ئۆسۈم   تۆلەشنى تەشەببۇس  قىلغاندا   خەلق  سوت مەھكىمىسى  ئەل  ئىچى قەرز   توختامىنىڭ  مەزمۇنى  ھەم  شۇ جاي  ياكى  دەۋالاشقۇچىلارنىڭ   سودا   ئۇسۇلى  ، سودا   ئادىتى  ، بازارنىڭ  ئۆسۈم  نىسبىتى  قاتارلىق  ئامىللارغا   بىرلەشتۈرۈپ   ئۆسۈمنى  بىكىتسە  بولىدۇ .

2 z: s$ {$ W ~9 \1 P ( K8 m! \; F3 v3 J

26-ماددا : قەرز   بەرگۈچى –ئالغۇچى  ئىككى تەرەپ پۈتۈشكەن  ئۆسۈم  يىللىق  ئۆسۈم  نىسبىتىنىڭ % 24 دىن   ئېشىپ   كەتمىگەندە   قەرز   بەرگۈچى  قەرز  ئالغۇچىدىن  پۈتۈشكەن  ئۆسۈم  نىسىبىتى  بۇيىچە  ئۆسۈم  تۆلەشنى  تەشەببۇس  قىلغاندا  خەلق  سوت  مەھكىمىسى قوللاش   كېرەك .

3 z# ^- ?. v/ O6 v) Y+ P0 i1 E( F8 }% u+ \* \

قەرز  بەرگۈچى –ئالغۇچى  ئىككى   تەرەپ   پۈتۈشكەن   ئۆسۈم   يىللىق  ئۆسۈم  نىسىبىتىنىڭ  % 36 دىن ئېشىپ  كەتسە ، ئېشىپ  كەتكەن   قىسمىدىكى  ئۆسۈم  ئىناۋەتسىز  بولىدۇ  . قەرز  ئالغۇچى  قەرز  بەرگۈچىدىن  قايتۇرۇپ  بولغان  ئۆسۈمنىڭ  يىللىق  ئۆسۈم  نىسىبىتىنىڭ % 36 دىن   ئېشىپ   كەتكەن  قىسمىنى  قايتۇرۇپ  بېرىشنى تەشەببۇس  قىلغاندا   خەلق  سوت  مەھكىمىسى قوللاش  كېرەك .

' I! }( U3 o$ V$ }+ k" E/ M 6 J6 a; V; c9 x2 u/ m* ?/ p

27-ماددا : قەرزدارلىق  ھۆججىتى ، پۇل   تاپشۇرۇۋېلىش  ھۆججىتى ، قەرز  ھۆججىتى  قاتارلىق  ھەقدارلىق  ئىسپاتلىرىدا   قەرز  پۇلنىڭ   سوممىسى  ئېنىق  يېزىلغان   بولسا  ئادەتتە   شۇ  پۇلنىڭ  سوممىسى   بىكىتىلىدۇ  ،  پۇلنىڭ  دەسمايسىدىن   ئۆسۈمى  ئالدىن  تۇتۇپ   قېلىنغان  بولسا   خەلق  سوت  مەھكىمىسى  ئەمىلى  بېرىلگەن  قەرز  پۇلنىڭ  سوممىىسىنى  دەسمايە   دەپ   بىكىتىشى  كېرەك  .

) z, s! l/ L0 f 6 \, g( p7 o3 M2 c1 F- w

28-ماددا : قەرز  بەررگۈچى –ئالغۇچى  ئالدىنقى  مەزگىللىك  قەرز  پۇلنى  ھىساپلىشىپ  بولغاندىن    كېيىن  ئۆسۈمىنى  كېيىنكى  مەزگىللىك  دەسمايىگە  كىرگۈزۈپ   يېڭىۋاشتىن  ھەقدارلىق ئىسپاتى  چىقارغۇزغان  بولسا  ئەگەر  ئالدىنقى  مەزگىللىك  ئۆسۈم  نىسبىتى  يىللىق  ئۆسۈم  نىسبىتىنىڭ %24  دىن  ئېشىپ  كەتمىگەن  بولسا  يېڭىدىن  چىقىرىلغان  ھەقدارلىق  ئىسپاتىدا  يېزىلغان  پۇلنىڭ  سوممىسىى  كېيىنكى  مەزگىللىك  قەرز  پۇلنىڭ  دەسمايىسى  دەپ  بىكىتىلسە   بولىدۇ ، ئېشىپ  كەتكەن   قىسمىنىڭ   ئۆسۈمىنى  كېيىنكى  مەزگىللىك  قەرز   پۇلنىڭ   دەسمايىسىگە  كىرگۈزۈشكە  بولمايدۇ  .  پۈتۈشكەن  ئۆسۈم  نىسبىتى  يىللىق  ئۆسۈم   نىسبىتىنىڭ %24 دىن  ئېشىپ  كەتكەندە  دەۋالاشقۇچىلار  ئېشىپ  كەتكەن قىسمىنىڭ  ئۆسۈم  نىسبىتىنى   كېيىنكى  مەزگىللىك  قەرز  پۇلنىڭ  دەسمايىسىگە   كىرگۈزمەسلىكنى تەشەببۇس   قىلغاندا  خەلق  سوت  مەھكىمسىى  قوللاش  كېرەك .

( T% i3 k3 ^% J4 C2 N _# q ( \( T' Z. D, i$ i: ^- u, ~5 Q

ئالدىنقى  تارماقتىكى  ھىساپلاش   قەرز  ئالغۇچىنىڭ  قەرز  پۇلنىڭ  قەرەلى  توشقاندىن  كېيىن  قايتۇرۇشقا  تىگىشلىك دەسمايە  ۋە  ئۆسۈمىنىڭ  يىغىندىسى  بولىدۇ ، ئەڭ  دەسلەپتىكى  قەرز  ئالغان  پۇلنىڭ  دەسمايىسى  بىلەن  ئەڭ  دەسلەپتىكى قەرز  پۇلنىڭ  دەسمايسىنىڭ ئاساسى  سانىدىن  ئېشىپ  كەتمەسلىگى كېرەك ، يىللىق  ئۆسۈم  نىسبىتى  % 24  بۇيىچە  ھىساپلاش  بارلىق  قەرز  پۇلنىڭ  مۇددىتى  ۋە   ئۆسۈمىنىڭ   يىغىندىسى  بولىدۇ  . قەرز  بەرگۈچى  قەرز  ئالغۇچىدىن  ئېشىپ  كەتكەن  قىسمىغا  قارىتا  ئۆسۈم  تۆلەشنى  تەشەببۇس  قىلغاندا   خەلق  سوت  مەھكىمسىى  قوللىماسلىق  كېرەك .

, c3 e6 I! v! f. j5 O. m% c* H ' X/ |" L' _' ^! ?; }2 ^& n

29-ماددا : قەرز  بەرگۈچى –ئالغۇچى  ئىككى  تەرەپ  پۇل  قايتۇرۇش  مۇددىتىدىن ئۆتۈپ كەتكەن   قىسمىغا     قارىتا  ئۆسۈم   تۆلەشنى  پۈتۈشكەن  بولسا   شۇ   پۈتۈمى  بۇيىچە  بولىدۇ ، بىراق  يىللىق  ئۆسۈم  نىسبىتىنىڭ % 24  دىن   ئېشىپ  كەتسە  بولمايدۇ .

5 b& y0 B8 o5 W , @) \! w- e! X$ C9 h( U9 y* y2 Q: d$ j

پۇل  قايتۇرۇش  مۇددىتىدىن  ئۆتۈپ  كەتكەن   قىسمىغا   قارىتا  ئۆسۈم  تۆلەشنى  پۈتۈشمىگەن  ياكى  پۈتۈمى  ئېنىق  بولمىغان  بولسا  خەلق   سوت مەھكىمىسى  ئوخشاش  بولمىغان  ئەھۋالغا   قارىتا  پەرقلەندۈرۈپ  بىر  تەرەپ قىلىشى  كېرەك :

/ p( I/ D l+ P, }, K2 W 3 \2 r0 F- }/ N

(1) ھەم  قەرز  پۇلنى  قايتۇرۇش  مۇددىتى  ئىچىدىكى  ئۆسۈم  نىسبىتىنى  پۈتۈشمىگەن  ھەم  پۇل  قايتۇرۇش  مۇددىتىدىن  ئۆتۈپ كەتكەن  قىسمىغا  قارىتا  ئۆسۈم  تۆلەشنى  پۈتۈشمىگەن  بولسا ، قەرز بەرگۈچى ، قەرز  ئالغۇچىدىن  قەرز  پۇلنى  قايتۇرۇش  مۇددىتى  توشقان  كۈندىن  باشلاپ  يىللىق  ئۆسۈم  نىسبىتى %6 بۇيىچە  مەبلەغنى  ئىگەللىگەن  مەزگىلگە   قارىتا  ئۆسۈم   تۆلەشنى  تەشەببۇس قىلسا  خەلق  سوت  مەھكىمىسى  قوللاش  كېرەك ؛

0 M' A* u8 w: w8 h @; A( x5 u* j , M/ [ `4 ~1 R) C# S( b, @4 d" b

(2) پەقەت  قەرز  بېرىلگەن  مەزگىلگە   قارىتا   ئۆسۈم  نىسبىتىنى  پۈتۈشكەن  ئەمما  پۇل  قايتۇرۇش  مۇددىتىدىن ئۆتۈپ   كەتكەن  قىسمىغا  قارىتا  ئۆسۈم  تۆلەشنى  پۈتۈشمىگەن  بولسا  قەرز  بەرگۈچى  قەرز  ئالغۇچىدىن  قەرز  پۇلنى  قايتۇرۇش   مۇددىتى  توشقان  كۈندىن  باشلاپ  قەرز  بېرىلگەن  مۇددەت  ئىچىدىكى  ئۆسۈم  نىسبىتىگە  ئاساسەن  مەبلەغ  ئىگەللەش   مۇددىتىگە  قارىتا  ئۆسۈم  تۆلەشنى  تەشەبۇس  قىلغاندا  خەلق  سوت  مەھكىمىسى قوللاش  كېرەك ؛

6 ?5 \0 Y; K: s- g V ' }* P% F- U# D8 i; t8 e" \

30-ماددا : قەرز  بەرگۈچى ، ئالغۇچى   ھەم  پۇل  قايتۇرۇش  مۇددىتىدىن  ئۆتۈپ كەتكەن قىسمىغا  قارىتا  ئۆسۈم  تۆلەشنى  پۈتۈشكەن  ھەم  توختامغا   خىلاپلىق  قىلىش  پۇلى  تۆلەشنى پۈتۈشكەن  ياكى  باشقا   پۇللار  توغرىسىدا  پۈتۈشكەن  بولسا   قەرز   بەرگۈچى  پۇل  قايتۇرۇش  مۇددىتىدىن ئۆتۈپ  كەتكەن  قىسمىغا   قارىتا  ئۆسۈم  تۆلەشنى  ياكى  توختامغا  خىلاپلىق  قىلىش  پۇلى  تۆلەشنى  ۋە   ياكى  باشقا  پۇللارنى  تۆلەشنى تاللىۋالسا  بولىدۇ ، ياكى  بىرلەشتۈرۈپ  تەشەببۇس  قىلسىمۇ   بولىدۇ ، بىراق  ئۇنىڭ  يىغىندىسى  %24  دىن   ئېشىپ  كەتسە  خەلق  سوت  مەھكىمىسى  قوللىمايدۇ .

* S4 G w& ^- C0 [) w8 M' [5 x

31-ماددا : ئۆسۈمىنى  پۈتۈشمىگەن  بولسىمۇ   ئۆسۈم   تۆلەشنى   خالىغان   بولسا   ياكى  پۈتۈشكەن  ئۆسۈم  نىسبىتىدىن پۇل  قايتۇرۇش  مۇددىتىدىن  ئۆتۈپ  كەتكەن   قىسمىغا     ئۆسۈم  نىسبىتى  ياكى  توختامغا  خىلاپلىق   قىلىش   پۇلى   تۆلەشنى خالىغان  بولسا    دۆلەت  ، كوللىكتىپ   ياكى 3-كىشىنىڭ  مەنپەئەتىگە  زىيان   سالمىغان  بولسا    قەرز  ئالغۇچى  ئاساسسىز  ھارام  پايدا  ئالدى  دىگەن  سەۋەب  بىلەن  قەرز  بەرگۈچىدىن  قايتۇرۇپ  بېرىشنى تەلەپ  قىلمىسا   خەلق  سوت  مەھكىمىسىى  قوللىشى  كېرەك ، بىراق   قەرز  ئالغۇچى  يىللىق  ئۆسۈم  نىسبىتىنىڭ %36 دىن   ئېشىپ  كەتكەن  قىسمىنى  قايتۇرۇپ  بېرىشنى   تەلەپ   قىلغانلىرى  بۇنىڭ  سىرتىدا .

" ?) H# x# d7 C3 Z 4 a2 U9 y* q' X

32-ماددا : قەرز  ئالغۇچى  مۇددەتتىن  بۇرۇن   قەرز  ئالغان  پۇلنى  قايتۇرسا    بولىدۇ ، ئەمما  باشقا  كىلشىمى   بار    بولغانلىرى  بۇنىڭ  سىرتىدا  .

: L& D1 Z X/ m# s# X% |* q6 }4 n6 t N- G* h' m8 W" N0 X% @* o

قەرز  ئالغۇچى   مۇددەتتىن  بۇرۇن   قەرزنى قايتۇرۇشنى ھەم  ئەمىلى  قەرز  ئالغان  مەزگىل  بۇيىچە  ئۆسۈم  ھىساپلاشنى   تەشەببۇس  قىلغاندا   خەلق  سوت  مەھكىمىسى  قوللاش   كېرەك .

) e8 R7 w' m, W# r9 k ' ^6 b$ u- t* O% P+ f2 V" ~+ j/ [ I

33-ماددا : بۇ  بەلگىلىمىە  ئېلان قىلىنىپ  يولغا  قويۇلغاندىن   كېيىن  ئالىي  خەلق  سوت  مەھكىمىسىنىڭ 1991-يىل 8-ئاينىڭ 13-كۈنى  ئېلان  قىلغان « خەلق سوت  مەھكىمىلىرىنىڭ  ئەل ئىچى  قەرز  دېلولىرىنى  سوت  قىلىش ھەققىدىكى  بىرقانچە  پىكرى » شۇنىڭ بىلەن  بىر  ۋاقىتتا  كۈچىدىن  قالىدۇ ، ئالىي خەلق  سوت  مەھكىمىسى  بۇنىڭدىن   بۇرۇن ئېلان  قىلغان  ئەدلىيىلىك  ئىزاھاتى  بىلەن   بۇ  بەلگىلىمە  بىردەك  بولمىسا قايتا   تەدبىقلانمايدۇ .

  • ئىنكاس يېزىش
  • ئىنكاس : 0

مەدەنىيەتلىك،ئەھمىيەتلىك ساغلام بولغان ئىنكاس ۋە تېمىلارنى يوللايلى !

كىرىش
18999174577

شىنجاڭ ئادۋوكات سالونى : xjadwokat

شىنجاڭ ئۆزقۇت شىركىتى 新疆吾孜古德有限公司

شىنجاڭ جەسۇر ئادۋوكاتخانىسى 新疆伽苏尔律师事务所

Copyright © 2016 Xjadwdoneat All Rights Reserved

新ICP备15002342号-1

نەشىر ھوقۇقى شىنجاڭ ئادۋوكات تورىغا تەۋە. مەزمونلارنى كۆچۈرۈپ ئىشلىتىشكە بولمايدۇ. كۆچۈرۈپ تارقاتقۇچىلارنىڭ قانۇنىي جاۋاپكارلىقى سۈرۈشتە قىلىنىدۇ.